Fil Topsy’nin Suçu Ne?

Fil Topsy 1903 yılında Coney adasında bulunan Luna Park’ta öldürüldü.

Topsy de insanoğlunun maalesef ki “alışılagelmiş” vicdansızlığı ile katledilen binlerce belki de milyonlarca canlıdan biriydi.

Ancak onun katlediliş şekli hafızalardan kolayca silinmeyecekti ve de bilim tarihinin utanç sayfalarına derin derin kazınmasına sebep olacaktı.

1875 yılında Güney Asya’da doğan Topsy gizlice Amerika’ya getirilmiş ve Forepauh Sirkine satılmıştı. “Amerika’da doğan ilk fil” olarak tanıtılmış ve sirk hayranlarının favorilerinden biri olmuştu.

Ancak perde arkasına bakılınca, bakıcıları tarafından yıllarca süren işkencelere maruz kaldı ve  yapılan bu işkencelere sessiz kalmak yerine haklı isyanını gösterme gayretinde bulundu.

1902 yılında bir bakıcının ölümüne sebep olduğu iddiası ile “öfkeli ve zaptedilemez” olduğu kanaatini güçlendirdi.

1903 yılında Topsy için bakıcı bulamayan ve artık onu değersiz bulan Luna Park sahipleri  infazına karar verdiler.

Elbette ki 3 ton ağırlığında ve 3 metre yüksekliğindeki bu filin infazı kolay olmayacaktı. Yeterince büyük silahları ya da onu asabilecek kadar sağlam halatları yoktu.

İşte bilim tarihinin utanç sayfalarından biri tam burada yazılmaya başlandı.

Edison’un filin ölümünü garanti eden bir planı vardı ve bu infazın sloganını çoktan hazırlamıştı:

“Alternatif akım öldürür.”

Kimi tarihçilere göre 1880’lerin başında başlayan “Elektrik Savaşları” 1890’ların sonunda çoktan bitmiş olsa da Chicago Dünya Fuarının aydınlatılması ile Niagara Şelalesine hidroelektrik santral kurulması ihalelerini Tesla’ya kaptıran Edison için bu yenilgi kolay hazmedilir cinsten olmamış olacak ki Topsy bu savaşın yeni kurbanı olarak sahnede yerini almıştı.

Topsy’nin infaz günü çekilen fotoğrafı

4 Ocak 1903 günü Topsy 28 yaşındayken, bir fil için ortalama ömrünün daha ortasındayken, potasyum siyanür içeren havuç yedirildikten sonra 6000 V’luk elektrik verilerek infaz edildi.

Topsy sadece 10 saniye içerisinde yere yayıldı ve öldü.

Bu anların kaydedildiği video bugün hala Youtube’da yer almaktadır.

Edison’un kara propagandası o dönemde işe yaradı mı bilinmez ama bugün görünen o ki Tesla’nın alternatif akımının hükümranlığı yüzyıllar boyu devam edecek.

Merak edenler için Topsy’nin elektrik ile infazının kaydedildiği +18 video linki:

https://www.youtube.com/watch?v=NoKi4coyFw0&has_verified=1

Kaynaklar:

  1. Derek Potter, “Theme Park History: The Dark Story of Thomas Edison and Topsy the Elephant”, November 2014.
  2. Stallwood, Kim. “Topsy: The Elephant We Must Never Forget.” Animal Biography. Palgrave Macmillan, Cham, 2018. 227-242.
Elif ÖZTÜRK

Elif ÖZTÜRK

2012 yılında Yıldız Teknik Üniversitesi kimya mühendisliği bölümünden mezun oldum. 2013 yılında Gebze Teknik Üniversitesi kimya mühendisliği bölümünde araştırma görevlisi olarak çalışmaya başladım. Burada 1 yıl görev yaptıktan sonra Yıldız Teknik Üniversitesi Merkez Laboratuvar birimine öğretim görevlisi olarak atandım. 2014 yılından beri kromatografi ve kütle spektroskopisi ve, biyomalzeme üretimi ve karakterizasyonu alanlarında çalışmaktayım. 6 yıldır Q-TOF LC-MS, ICP-MS, GC-MS, AAS, GPC, SFE, Raman, TG-DTA ve FTIR cihazlarını hem akademik hem de özel sektöre hizmet amaçlı aktif olarak kullanmaktayım. 2015 yılında Yıldız Teknik Üniversitesi Kimya Mühendisliği bölümünde başlamış olduğum "Izotopik Seyreltme Yöntemi ve Q-TOF LC-MS Sistemi kullanılarak Analitlerin Biyolojik Sıvılarda Tayinleri" konulu doktora çalışmama devam etmekteyim. Bununla birlikte, biyoanalitik yöntemler, tandem kütle spektroskopisi, önderiştirme stratejileri, eser element tayinleri, mikrokirleticiler ve kitosan bazlı doku iskelelerinin üretimi başlıca araştırma konularım arasında yer almaktadır. Şimdiye dek SCI, SCI-Expanded indeksi dergilerde 15 makale yayınlamış ve Uluslararası sempozyumlarda 9 bildiri sunmuş bulunmaktayım. Çalışmalarımı, üyesi olarak bulunduğum ve çeşitli alanlardan farklı eğitim derecelerine sahip 55 kişilik bir araştırma ekibinden oluşan "Bakırdere Araştırma Grubu (Bakırdere Research Group)" ile birlikte yürütmekteyim.

Bir cevap yazın

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.